Nguyên lý Capo: ngăn vật lý, ngăn tương đối và công thức cộng bán cung
Hiểu capo như chiếc lược đàn di động: kẹp ở ngăn N làm mọi dây cao lên N bán cung; phân biệt thế bấm (shape) và âm thực tế (sounding).
1. Capo là 'lược đàn di động' nâng toàn bộ cây đàn lên N bán cung
Capo kẹp chặt cả 6 dây tại một ngăn đàn, biến ngăn đó thành ngăn 0 mới (dây buông mới). Khi kẹp capo tại ngăn N, cần phân biệt rõ hai khái niệm:
- Ngăn vật lý: số ngăn đếm từ đầu đàn thật (1, 2, 3…12). Cao độ thật sự vang lên trong không khí luôn phụ thuộc vào ngăn vật lý.
- Ngăn tương đối (tính từ capo):
ngăn tương đối = ngăn vật lý − N. Đây là nơi bàn tay trái đặt ngón để tạo thế bấm (chord shape).
Công thức vàng: Hợp âm nghe ra (Sounding) = Thế bấm (Shape) + N bán cung. Ví dụ kẹp capo ngăn 2 (+2 bán cung = +1 cung):
- Tay bấm thế C → đàn phát ra hợp âm D trưởng (C + 2 bán cung = D).
- Tay bấm thế Am → đàn phát ra hợp âm Bm (A + 2 bán cung = B; giữ nguyên tính chất thứ).
- Tay bấm thế G → đàn phát ra hợp âm A trưởng.
Capo ở ngăn 2: các chấm sau capo là thế bấm C mở (ngăn tương đối +1, +2, +3) nhưng nốt thật vang lên là D – F# – A (hợp âm D trưởng)!
Cao độ gốc C – E – G.
Tay vẫn bấm hình chữ C quen thuộc nhưng âm thanh cao lên 1 cung thành D – F# – A!
❓ Câu hỏi củng cố
Khi bạn kẹp capo ở ngăn 3 và tay trái bấm thế hợp âm Am, hợp âm thực tế vang lên cho người nghe là hợp âm gì?