Công thức gam trưởng và 7 bậc của gam C trưởng
Hiểu công thức 2–2–1–2–2–2–1 bán cung, vì sao gam C trưởng không có dấu thăng/giáng và vai trò của từng bậc.
1. Công thức bất biến của mọi gam trưởng
Một gam (scale) là chuỗi các nốt sắp xếp theo thứ tự cao độ quanh một nốt trung tâm gọi là chủ âm (tonic — bậc 1). Mọi gam trưởng đều tuân theo đúng một công thức khoảng cách giữa các bậc liên tiếp:
1 cung – 1 cung – ½ cung – 1 cung – 1 cung – 1 cung – ½ cung (tính bằng bán cung/ngăn đàn: 2 – 2 – 1 – 2 – 2 – 2 – 1).
Khi đặt chủ âm tại C, hai chỗ nửa cung (bậc 3→4 và bậc 7→8) rơi trúng khít vào hai cặp tự nhiên E–F và B–C. Nhờ vậy gam C trưởng gồm toàn bộ 7 nốt tự nhiên C – D – E – F – G – A – B, không có bất kỳ dấu # hay b nào.
- 1c
- 1c
- ½c
- 1c
- 1c
- 1c
- ½c
Chạm từng bậc để nghe riêng cao độ, hoặc bấm “Nghe gam” để nghe toàn bộ gam C trưởng.
2. Tính chất ổn định và hướng giải quyết của các bậc
- Bậc 1 (C – Do): nhà (chủ âm) — vững chãi nhất, nơi câu nhạc muốn quay về kết thúc.
- Bậc 3 (E – Mi) và bậc 5 (G – Sol): hai trụ cột đứng cùng bậc 1 tạo nên hợp âm chủ C trưởng.
- Bậc 4 (F – Fa): nằm sát trên bậc 3 nửa cung nên có xu hướng đổ nhẹ xuống E.
- Bậc 7 (B – Si — cảm âm / leading tone): chỉ cách C đúng nửa cung nên căng nhất, hút mạnh lên chủ âm C.
Lắng nghe chủ âm C4 phát trước, sau đó đoán xem nốt thứ hai là bậc mấy của gam C trưởng.
❓ Câu hỏi củng cố
Trong gam trưởng bất kỳ, hai cặp bậc liên tiếp nào cách nhau NỬA CUNG (1 ngăn đàn)?